Projekt UD196 wprowadza szeroki pakiet zmian w Ordynacji podatkowej oraz w zakresie raportowania schematów podatkowych, koncentrując się na uproszczeniu procedur, ograniczeniu obowiązków dokumentacyjnych i zwiększeniu przewidywalności działania organów podatkowych. Zmiany obejmują m.in. ograniczenie raportowania MDR, modyfikację zasad przedawnienia, uproszczenia w rozliczeniach i postępowaniach podatkowych oraz dostosowanie regulacji do systemu doręczeń elektronicznych.
W obszarze raportowania schematów podatkowych projekt znosi obowiązek zgłaszania krajowych schematów MDR oraz schematów dotyczących VAT i akcyzy, jeśli ich raportowania nie wymaga prawo unijne. Z raportowania wyłączone zostaną podmioty objęte tajemnicą zawodową, takie jak adwokaci, radcowie prawni, doradcy podatkowi czy rzecznicy patentowi, które będą jednak zobowiązane do poinformowania klienta o obowiązku złożenia zgłoszenia. W ramach nowelizacja wprowadzona ma zostać także możliwość podpisywania formularzy przez pełnomocnika oraz obniżone maksymalne kary za brak zgłoszenia schematu.
Projekt zakłada również zmianę art. 20b Ordynacji podatkowej poprzez podwyższenie do 5 000 zł limitu kwoty zobowiązania podatkowego, którą może opłacić za podatnika osoba trzecia. Rozwiązanie to ma ułatwić regulowanie drobnych płatności, szczególnie przez biura rachunkowe czy instytucje finansowe, bez konieczności angażowania podatnika przy niewielkich zobowiązaniach.
Jedną z najistotniejszych zmian ujętych w omawianym projekcie jest przepis przewidujący zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Dotychczas mechanizm ten umożliwiał organom podatkowym wydłużanie biegu przedawnienia zobowiązań poprzez inicjowanie postępowań karnoskarbowych. Usunięty zostanie również przepis wiążący przedawnienie karalności czynów skarbowych z przedawnieniem podatkowym, co pozwoli zachować dłuższe terminy karalności dla najpoważniejszych przestępstw. Zgodnie z treścią projektu, zmodyfikowane zostaną zasady dotyczące zobowiązań zabezpieczonych hipoteką lub zastawem skarbowym: zamiast ich nieprzedawniania przewidziano zawieszenie biegu przedawnienia na okres obowiązywania wpisu, z określonym limitem czasowym. Wprowadzone zostaną także nowe przesłanki zawieszające bieg przedawnienia, obejmujące m.in. wszczęcie postępowania dotyczącego unikania opodatkowania oraz złożenie korekty deklaracji na mniej niż rok przed upływem terminu przedawnienia.
Nowelizacja obejmuje również szereg uproszczeń w postępowaniach podatkowych. Nadpłata wynikająca z korekty deklaracji będzie rozpoznawana bez konieczności składania odrębnego wniosku, co skróci proces zwrotu. Projekt przewiduje możliwość umorzenia zobowiązania podatkowego przed terminem jego płatności, a także wprowadza rozwiązanie, zgodnie z którym w podatkach lokalnych dotyczących osób fizycznych organy podatkowe mogłyby ustalać zobowiązania na podstawie posiadanych danych, bez doręczania postanowienia o wszczęciu postępowania. Rozwiązania te mają przyspieszyć procedury i ograniczyć koszty administracyjne.
Istotnym elementem projektu jest również wprowadzenie narzędzia służącego zapewnieniu jednolitej wykładni prawa podatkowego. Minister Finansów będzie mógł kierować do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnioski o podjęcie uchwały abstrakcyjnej w sprawach budzących istotne wątpliwości interpretacyjne, co ma prowadzić do bardziej jednolitego stosowania przepisów w całym kraju.
Projekt dostosowuje także Ordynację podatkową do systemu e‑doręczeń oraz do stopniowego wygaszania platformy ePUAP. Doręczenia decyzji i pism będą realizowane za pomocą nowych systemów elektronicznych przewidzianych w przepisach o doręczeniach elektronicznych. Modyfikacje obejmą także zasady posługiwania się pełnomocnictwami.
Planuje się, że nowe przepisy wejdą w życie 1 października 2026 r.